Ai đang thắng lớn nhờ AI? Không phải ai bạn nghĩ

Trong khi mọi người tranh luận model nào mạnh nhất, những công ty hạ tầng đang lặng lẽ x3 doanh thu. Câu chuyện Vercel và bài học cho dev Việt.

Công ty 10 tuổi bỗng thành ngôi sao

$100 triệu ARR đầu năm 2024. $340 triệu run rate cuối tháng 2/2026. Đó là Vercel — nền tảng hosting và deploy mà nhiều dev Việt đang dùng hàng ngày mà có khi chẳng để ý.

Guillermo Rauch — CEO Vercel — vừa lên sân khấu tại HumanX conference ở San Francisco tuần trước và nói một câu đáng suy nghĩ: "Khi mình bắt đầu công ty này, chỉ có vài chục triệu người biết cách deploy. Giờ thì ai cũng có thể tạo một app."

Plot twist: công ty hưởng lợi lớn nhất từ AI boom không phải là công ty làm model.

Đường cao tốc quan trọng hơn siêu xe

Hình dung thế này: ngành AI đang như một cuộc đua xe. OpenAI, Anthropic, Google — đó là các đội đua, mỗi đội liên tục ra model mới, nhanh hơn, mạnh hơn. Nhưng ai là người thu phí? Ai xây đường? Ai bán xăng?

Đó chính là các công ty hạ tầng như Vercel.

Khi AI agent và các công cụ no-code/low-code cho phép mọi người — kể cả non-developer — tạo app, thì lượng app cần deploy tăng chóng mặt. Mà app cần deploy thì cần hosting, cần CDN, cần CI/CD pipeline. Vercel đang ngồi đúng ngã tư đó. Và Rauch cũng chẳng giấu giếm chuyện IPO: "Công ty đã sẵn sàng, và mỗi ngày lại sẵn sàng hơn."

Không chỉ Vercel. Nhìn rộng hơn, cả tuần qua là một chuỗi tín hiệu cho thấy AI đang thấm vào mọi tầng của ngành tech:

Mỗi tin tưởng như rời rạc, nhưng xâu lại thì rõ một xu hướng: AI đã chuyển từ giai đoạn "model nào mạnh hơn" sang giai đoạn "ai chiếm được vị trí trên chuỗi giá trị."

Bài học cho team dev Việt: đừng chỉ chạy theo model

Giả sử team bạn 5 người, đang build một sản phẩm SaaS cho thị trường Việt Nam. Bạn nghe tin Claude mới ra, GPT-5 sắp ra, Gemini cũng update — và cứ mỗi lần có model mới là lại muốn đổi. Quen chưa?

Nhưng nhìn cách Vercel tăng trưởng, bạn sẽ thấy điều ngược lại: giá trị bền vững nằm ở tầng giữa — nơi kết nối model với người dùng cuối.

Ví dụ cụ thể 1: Một team ở TP.HCM mình biết đang build chatbot tư vấn bảo hiểm. Ban đầu họ dồn hết effort vào prompt engineering cho GPT-4. Khi Claude 3 ra, họ muốn chuyển. Rồi Gemini. Mỗi lần đổi model là mất 2-3 tuần refactor. Cho đến khi họ dừng lại, xây một abstraction layer ở giữa — tầng orchestration cho phép swap model mà không ảnh hưởng business logic. Từ đó, đổi model chỉ mất nửa ngày.

Ví dụ cụ thể 2: Một công ty edtech ở Hà Nội deploy AI tutor trên Vercel. Họ không tự host model — dùng API. Nhưng điều họ đầu tư nặng nhất là tầng caching, edge functions, và UX. Kết quả: response time giảm rõ rệt, chi phí API cũng giảm theo vì cache hit rate cao. Tầng hạ tầng đó mới là competitive advantage, không phải model.

Cái bẫy "sáng nào cũng muốn đổi chiến lược"

Mình thấy một pattern lặp đi lặp lại: cứ mỗi tuần có tin AI mới — OpenAI mua công ty, Anthropic ra model, Apple làm kính — là có một đợt sóng FOMO trong cộng đồng dev.

"Mình phải thử Mythos ngay!"
"Mình phải build app cho Apple glasses!"
"Mình phải tích hợp finance AI như OpenAI!"

Dịch sang tiếng người: đó là hội chứng đọc TechCrunch quá nhiều rồi muốn pivot mỗi sáng thứ Hai. Mình cũng từng dính.

Cách chữa: trước khi nhảy vào bất kỳ trend nào, hỏi 3 câu:

  1. Nó giải quyết pain point nào của user mình? (Không phải pain point của bạn.)
  2. Tầng nào trong stack của mình sẽ thay đổi? (Model? Orchestration? UI? Infra?)
  3. Nếu trend này xịt sau 3 tháng, mình mất gì?

Nếu không trả lời được cả 3, thì bookmark lại rồi đi tiếp.

Thử ngay chiều nay: audit stack AI của bạn

Bạn không cần $340 triệu như Vercel. Nhưng bạn có thể bắt đầu nghĩ như họ — đầu tư vào tầng tạo ra giá trị lâu dài.

Bước 1: Vẽ ra stack hiện tại của team. Chia thành 4 tầng:

Bước 2: Đánh dấu tầng nào đang "cứng" — tức là nếu muốn đổi thì phải refactor nhiều. Đó là điểm yếu.

Bước 3: Với mỗi tầng cứng, tự hỏi: có open-source alternative nào giúp flexible hơn không?

Bước 4: Pick một tầng, refactor trong 1 sprint. Không cần làm hết — mỗi sprint một tầng là đủ.

Người xây đường sống lâu hơn người lái xe

Vercel sắp IPO. OpenAI mua startup. Anthropic vào ngân hàng. Apple làm kính. Mỗi headline một hướng, nhưng tất cả đều chỉ về cùng một điểm: AI đã qua giai đoạn "demo wow" và bước vào giai đoạn "ai chiếm được chỗ đứng trên chuỗi giá trị."

Đừng hỏi "model nào mới nhất" — hãy hỏi "tầng nào trong stack mình đang mỏng nhất?"

---

Bụi Wire — nghiện đọc release notes lúc 2 giờ sáng

Nguồn tham khảo